MOOI FRANEKER

                 



Plattegrond.

De mooie historische binnenstad van Franeker kenmerkt zich door de menselijke maat. De kerk en het stadhuis bevinden zich in het (winkel)hart van de stad.

       

 

Bezienswaardigheden.

Franeker ontstond rondom een terp en vormde al vroeg een koopcentrum voor de omgeving. Landbouwproducten werden aangevoerd en opgeslagen. Daarbij werd het gilde van de korenmeters en korendragers ingeschakeld. Het wachthuisje dat hiervoor in 1634 werd gebouwd bestaat nog steeds en is nu een minimuseum waar het werk van de korenmeters wordt uitgelegd. Verder getuigen verschillende pakhuizen in de stad van deze periode. Het pakhuis Poolshof laat zien dat er handel werd gedreven met de landen aan de Oostzee.

       
 
Korendragershuisje, Zilverstraat   Pakhuis Poolshof, Froonacker


De stad kwam in de 15e eeuw tot bloei toen er meerdere stinsen in de stad werden gebouwd en de Martinikerkgereed kwam. Het stadhuis werd in 1594 gebouwd in de renaissancestijl en in 1760 werd aan de westzijde een vleugel aangebouwd in de classicistische stijl. De Martinikerk heeft als enige kerk in Fryslân een kooromgang. Aan de oostkant zit de ingang voor de leerlingen van de voormalige Latijnse school. De omlijsting van deze ingang stond vroeger als poortje bij een tuchthuis voor vrouwen.

De kerk en de stinsen zijn gebouwd met kloostermoppen in twee kleuren.


                         Stadhuis                                                         Martinikerk

Een aantal stinsen is nauwelijks meer herkenbaar door verbouwingen zoals de Dekemastins aan de Breedeplaats, maar er staan nog drie in volle glorie: aan de Breedeplaats de Botniastins waarin van 1854 tot 1948 het Hervormd Diakonie Weeshuis zat en de Camminghastins. De laatste is gereconstrueerd en nu is er een bakker in gevestigd.



                Botniastins                                                     Camminghastins

Aan de Voorstraat staat de Martenastins waar nu het museum is gevestigd. Oorspronkelijk was de toegang via de traptoren maar in 1694 werd de huidige ingang aan de Voorstraat aangebracht. Achter dit gebouw bevindt zich de tuin met in het voorjaar een overweldigende hoeveelheid stinsenplanten. Er naast ligt het hofje Westerhuis Vrouwengasthuis met een prachtige poort.



            Martenastins voorzijde
               

              Martenastins achterzijde

                         Ingang traptoren

                      Gevelsteen traptoren

                              Stinsentuin
      
       Poortje Westervrouwengasthuis

Aan het eind van de Voorstraat bevond zich het Sjaardemaslot, het enige kasteel in Friesland. Het werd in 1713 afgebroken en op deze plaats bevindt zich nu het kaatsveld waar elk jaar een van de belangrijkste kaatswedstrijden van Frieslandr plaats vindt met tienduizend bezoekers. Het veld is gemarkeerd met twee torens.


 
                                                            
                                                                  Het oude Sjaardemaslot



 

                                                     Kaatsveld met twee torens


In de 15e en 16e eeuw werden grachten gegraven en bolwerken aangelegd. In de plattegrond van de binnenstad zijn deze nog steeds te herkennen hoewel een paar grachten zijn gedempt.  De gebogen grachtenwanden en de bolwerken dragen bij aan der beleving van mooi Franeker.

     

                   Plattegrond binnenstad

 

De Mauritsbrug.
In de Dijkstraat ligt de Mauritsbrug, zo genoemd omdat Johan Maurits van Nassau (de Braziliaan) met koets en al door de brug zakte. Een fraaie gevelsteen in het gebouw De Skûle herinnert hieraan. Op de hoek van hetzelfde gebouw zit een gevelsteen die laat zien dat dit gebouw vroeger een weeshuis was. De wezen droegen blauwe kleren in tegenstelling tot de wezen van het diaconie weeshuis die in het zwart gingen. 

            De Skûle, hoek                  Gevelsteen                Gevelsteen
      Dijkstraat/Godsacker          Mauritsbrug              Weeshuis                                                              



Even leek het er op dat Franeker de hoofdstad van Friesland zou worden maar uiteindelijk werd dit het centraler gelegen Leeuwarden. Van veel belang is in 1585 de vestiging van de universiteit geweest. Naast het kaatsveld staat de oudste studentenkroeg van Nederland "De Bogt van Guné". Aan de Voorstraat vinden we een aantal professorenwoningen en in de binnentuin tussen Voorstraat en de Academiestraat staat de Orangerie en het klooster.




                    De Bogt van Guné
                     Sjaardemastraat

                              
                                                                    

                          
               Professorenwoningen                                                                                                                                                                                                                                                                          

      
                          Orangerie                       Klooster vanaf de Hortusstraat

      
Het Klooster vanaf de Academiestraat

Aan de Voorstraat vinden we een aantal professorenwoningen en in de binnentuin tussen de Voostraat en de Academiestraat staan de Orangerie en het Klooster. Het Klooster is nu vanaf de Academiestraat zichtbaar en de gevelstenen van de Academie en de voormalige Westerpoort zijn aangebracht in de zijgevel van het voormalige Psychiatrische Ziekenhuis. 


                                 Molenpôle                                                                 Bibliotheek

De binnenstad is tot beschermd Stadsgezicht verklaard.
Dat wil niet zeggen dat er geen bedreigingen zijn. Onze vereniging is juist opgericht om tegenwicht te bieden bij nieuwbouwprojecten om te voorkomen dat de binnenstad wordt aangetast door te grote en niet passende nieuwbouw.
Wij zijn niet overal tegen, de ontwikkelingen aan het Martiniplantsoen laten zien dat nieuwbouw op passende wijze een gebied kan verrijken.


terug naar boven